Uroczyste oznaczenie grobu śp. Jana Tureckiego ps. „Olszyna” w Choroszczy
24 czerwca, dokładnie w 104. rocznicę urodzin Jana Tureckiego ps. „Olszyna”, na cmentarzu parafialnym w Choroszczy odbyła się wyjątkowa uroczystość. Grób bohatera został oficjalnie oznaczony plakietą „Grób Weterana Walk o Wolność i Niepodległość Polski”.
Wydarzenie zostało zorganizowane przez Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku. Sam grób został wpisany do państwowej ewidencji grobów weteranów 8 kwietnia 2025 roku pod numerem 10458.
W uroczystości wzięli udział przedstawiciele władz samorządowych, instytucji państwowych, duchowieństwa oraz rodzina zmarłego bohatera. Wśród zgromadzonych obecni byli Cezary Turecki – syn weterana, wraz z najbliższą rodziną, Monika Baczar – Naczelnik Oddziałowego Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN w Białymstoku, reprezentująca Prezesa Oddziału IPN w Białymstoku dr hab. Krzysztofa Sychowicza, zastępca burmistrza Choroszczy Grzegorz Gabrian, ks. Rafał Arciszewski oraz Żołnierze 18. Białostockiego Pułku Rozpoznawczego im. gen. bryg. Nikodema Sulika, którzy zapewnili asystę. Podczas ceremonii odmówiono modlitwę w intencji śp. Jana Tureckiego, złożono kwiaty oraz zapalono znicze, oddając cześć jego poświęceniu dla Ojczyzny.
Jan Turecki urodził się w Choroszczy 24 czerwca 1922 roku jako syn Wincentego i Albiny. Swoją działalność niepodległościową rozpoczął w lutym 1943 roku, przyjmując pseudonim „Olszyna”. Jako żołnierz Narodowych Sił Zbrojnych (NSZ) aktywnie zajmował się kolportażem prasy konspiracyjnej. Swoją walkę o wolną Ojczyznę kontynuował niezłomnie również po formalnym zakończeniu II wojny światowej, nie zgadzając się na narzucony reżim komunistyczny. W wyniku działań aparatu represji, 1 października 1946 roku Jan Turecki został zatrzymany przez bezpiekę w swoim domu przy ul. 11 Listopada 19 w Bielsku Podlaskim. Jego proces miał charakter pokazowy – sprawę w trybie doraźnym rozpatrywał Wojskowy Sąd Rejonowy w Białymstoku na sesji wyjazdowej w Bielsku Podlaskim. Na rozprawie, która odbyła się 20 listopada 1946 roku, zgromadzono przymusowo około 700 mieszkańców powiatu bielskiego, co miało służyć zastraszeniu lokalnej społeczności. Komunistyczny sąd skazał bohatera na karę śmierci oraz dożywotnią utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych. Niespełna miesiąc później, 13 grudnia 1946 roku, Bolesław Bierut zamienił wyrok śmierci na 15 lat więzienia. Na mocy późniejszej amnestii z marca 1947 roku wyrok skrócono do 10 lat. Jan Turecki opuścił mury więzienne 2 lutego 1954 roku. Sprawiedliwość dziejowa nadeszła dopiero po upadku komunizmu. 15 marca 1994 roku Sąd Wojewódzki w Białymstoku w pełni unieważnił skazujący wyrok z 1946 roku, przywracając Janowi Tureckiemu dobre imię i uznając jego działalność za walkę na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Bohater zmarł 13 kwietnia 2005 roku.
Dzisiejsza uroczystość i oznaczenie jego mogiły to znak pamięci i wdzięczności za to, że w najciemniejszych czasach naszej historii nie zawahał się zaryzykować życia dla wolnej Polski.
Cześć Jego Pamięci!
Notka biograficzna na podstawie Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Białymstoku
